Leven zonder stress

Podcast
Al jaren beluister ik met belangstelling inspirerende gesprekken met de ‘groten en kleinen der aarde’ via de podcast ‘Leven Zonder Stress’. Deze keer werd ik zelf geïnterviewd door Patrick Kicken.
Over haptotherapie, over het boek 📕 ‘Onderbroken | contact met je wijze lijf’ en over voelen, gevoelens en directe beleving. Patrick stelde me ook verrassende vragen over mijn loopbaan en levensloop. Ons gesprek is onder meer via Spotify te beluisteren. Kennelijk wil ik via taal uitdrukking geven aan mijn professionele en persoonlijke ervaringen. Door hierover te vertellen en te schrijven maakt onterechte schaamte plaats voor erkenning en authenticiteit. Wil je de podcast van ruim twee jaar geleden beluisteren? Klik dan hier: 
Klik https://youtu.be/6enVxabivzo?is=SxqaucxP_n-3pd72

Omgaan met stress
Op mijn 16de ging ik werken in de meubelzaak van mijn ouders en leerde ik met stress omgaan. Gordijnen te kort, vloerbedekking de verkeerde kleur of bankstel nog niet binnen. En dan toch, zoals afgesproken, alles keurig en op tijd leveren. We huldigden bij de gezellige 10-uurse koffie gezegdes als ‘altijd maken’ en ‘problemen zijn er om op te lossen’. En als regel kregen we dit met vereende kracht steeds weer voor elkaar. Het woord stress werd destijds amper gebruikt en de term burn-out nog helemaal niet. Ik kreeg het nodige vertrouwen toebedeeld, regelde geldzaken en deed als ‘winkeldochter’ zelfstandig de inkoop op meubelbeurzen en bij de groothandel alsof het de gewoonste zaak was voor een jongedame.

Parentificatie
Als adolescent kreeg ik taken die nauwelijks bij mijn leeftijd paste en tegelijk was ik apetrots dat ik het allemaal kon en aankon. Tegenwoordig zou men dat parentificatie noemen, gedrag waardoor je automatisch in de reddersrol schiet, ook als dat niet wordt gevraagd. Inzet voor anderen die ten koste gaat van de eigen vitaliteit. Moe, …. dat woord paste niet bij de heersende cultuur. Moe, dat waren watjes die nergens tegen konden. Ruim vijftig jaar geleden droegen jongeren veel meer verantwoordelijkheid dan tegenwoordig. Gehoorzaamheid, plichtgetrouwheid en bescheidenheid stonden zeker voor meisjes hoog in het vaandel. Dit heeft gemaakt dat ik later veel te grote klussen aannam: ‘Oh, dat doe ik wel even’. Taken die vooral achteraf overmatige stress met zich meebrachten. Zo verving ik als HRM-adviseur bij het Radboud-ziekenhuis een hoofdverpleegkundige door een spreekbeurt te geven in het Duits over verpleegkunde. Overmoedig had ik hier ja tegen gezegd. De toehoorders uit het naburige Kleef vonden me vriendelijk. Als ik er aan terugdenk krijg ik nog het schaamrood op de kaken, inhoudelijk bakte ik er niets van.

Faalangstig
Naast die overmoed voelde ik me onzeker en bloosde ik vaak, bang niet mee te tellen omdat ik ‘alleen maar’ een diploma Lagere Detailhandel School had. Mijn zelfwaardering was aan de lage kant. Ik kampte met sociale druk die me stress gaf. Ik werd gewaardeerd in mijn rol als harde werker, wist me te handhaven in de positie tussen ‘baas en knecht’. Later ben ik niet voor niets doorgegroeid  naar het personeelsvak. In hoeverre was er ruimte om voor mijn behoeften? Samen met ongewenste kinderloosheid heeft dit tot flinke bewijsdrang geleid. ‘Kijk eens wat ik wel kan!’. Ik pleegde roofbouw op mijn lijf en heb lang chronische stress gekend die ik verborgen hield voor de buitenwereld. In het weekend moest ik bijkomen van alle over-spanning, te trots om met burn-out thuis te blijven. Naast gemis aan persoonlijke aandacht, was er een groot, stevig en harmonieus familieverband om op terug te vallen. En dit laatste voelt nog steeds zo.

Te veel leuk is niet meer leuk
Zangles, solo een lied zingen, BBQ met hapto-collega’s, een workshop verzorgen, vakantie regelen. Te veel moeten voorbereiden, presteren, … Het geeft me te veel druk en te veel verplichting. Deadline geeft druk. Het woord alleen al. Ook leuke activiteiten vragen voorbereiding, repetitie, op tijd komen, mijn best doen, oefenen, enzovoort. Allemaal zaken waar ik nu niet altijd de energie voor heb en al helemaal geen zin. Mijn hoofd staat er niet naar en mijn gemoed is vaak te dun. Tegen cliënten zeg ik: te veel leuk is niet meer leuk. Het levert weerstand op in plaats van plezier. Ik heb veel behoefte aan open lummel-tijd. Ruimte voor rouw nu ik te maken heb met  de ziekte van mijn man die parkinson en parkinson-demensie heeft. Door hier open tijd voor te creëren komt er verzachting in plaats van halsstarrig overeind blijven. Bovendien valt Tom geregeld en geeft het me rust als ik in de buurt ben om hem te helpen overeind te komen. Dit maakt dat ik bij een val lijfelijk omhoogschiet en naar hem toe-ren. Om daarna tijd te hebben om te veranderen van het actieve gevaarsysteem (gaspedaal) naar het rustige herstellende zorgsysteem (rem). 

Verantwoordelijkheidsgevoel
Als regel kom ik positief over. Doe ik daardoor niet te snel ergens een strik om?
Positiviteit is mooi maar het vraagt wel dat je uitgaat van de realiteit.
- Ik mag niet zomaar afzeggen. Ze rekenen op mij.
- Stel ik de ander niet teleur?
- Ik moet dit toch kunnen volhouden.
- Ik heb voor hetere vuren gestaan.
- Als haptotherapeut moet ik het zeker aankunnen.
- Et cetera…
Zijn deze overtuigingen waar? Natuurlijk niet. Kennelijk geef ik mijn inzet en daadkracht niet zomaar prijs. Tegelijk voelt het weldadig om niet ‘altijd sterk te hoeven zijn’. En word ik minder blij van complimenten in de zin van: ‘Oh wat pak je de situatie toch goed aan?’. Dat kan wel zijn, maar ik hoor liever dat je ziet dat het ook best zwaar is. What you see is what you get is niet het geval als je onbewust kiest voor keeping up appearences, ofwel schone schijn. Alsof ik het allemaal wel aankan, terwijl dit geregeld niet het geval is. Mijn ware grootte erkennen betekent dat ik ook de consequenties aanvaard. Integriteit en trouw aan mezelf gaat, zonder de ander tekort te doen, boven loyaliteit. 

Taboe op kwetsbaarheid
Kwetsbaarheid wordt wat mij betreft nog te veel achtergehouden in het magazijn in plaats van te tonen in de etalage. Ook ik ben een ster in het relativeren, bagatelliseren en goedpraten van teleurstelling en verdriet. De meeste mensen tonen liever niet aan de buitenwereld als ze zich niet goed voelen. Ik ben daar geen uitzondering op. Misplaatste trots heeft als prijs een gevoel van eenzaamheid. Mag de buitenwereld zien dat ik het niet als vanzelf aan kan. Ben ik dan als mens minder waard? Daal ik in aanzien? Hoezo, moet ik perfect presteren en professioneel succesvol zijn? Wat brengt dat mij en vooral wat kost het. Gelukkig kan ik dankzij haptonomie prima voelen wat me goed doet. En voel ik me steeds vrijer om daar gehoor aan te geven. 

Vergelijken maakt onvrij
Door te vergelijken met anderen creëer ik zelf druk van buitenaf. Is het gras echt groener bij de ander? Leg ik de lat hoger dan nodig om maar succesvol te zijn? Om maar te voldoen aan de meetlat van anderen in plaats van uit te gaan van de maat die mij van binnenuit past. De ander ontslaan van de plicht mij goed te keuren blijkt een grote verlossing voor mij en ook voor de ander. Het mag in mijn tempo en op mijn manier, hoe dat er ook uit ziet. De ander doet het anders, niet beter of slechter. Heeroom Martien zei het vroeger al als hij op zijn brommertje zo’n tien kilometer door het bos en door de regen onze kant op kwam: ‘het is ander weer’.

Draaglast en draagkracht
Nu ik zorgPartner ben is er sprake van balans als er verder niets gebeurt. Als dan in mijn familie onverwacht ernstige ziekte voorkomt of er anderszins stressvolle situaties zijn dan is er meteen disbalans. Ook al draagt ieder haar of zijn eigen tas vol lief en leed het raakt me als dierbaren het moeilijk heb. Dan heb ik stille hersteltijd nodig. Dat vraagt dat ik mijn gevoel en behoefte zonder pardon hartstikke serieus neem. Daardoor blijft mijn gezonde draagvermogen ofwel mijn window of tolerance zo ruim als maar mogelijk is. Door haptonomie -kennis, -praktijk, -intervisie en -therapie is mijn innerlijk fundament verstevigd en ben ik vertrouwd geraakt met mijn binnenste. Het mooie daarvan is dat het een enorme boost geeft voor mijn zelfvertrouwen. Ik ervaar basiszekerheid waardoor ik kan bouwen op mijn draagkracht. Van daaruit veer ik weer pas op als ik weer verse energie heb.

Leven in plaats van overleven
Nu kan ik in relatie met mezelf en anderen vrijwillig kiezen wat me wel of niet past. Dat er elke maand pensioen op de bank staat helpt daarbij. Nu gaat het er om echt trouw te zijn aan mezelf. Niet voor een deel maar helemaal. Dan komt er ruimte voor levenslust. Wat zorgt voor voldoende energie en vitaliteit?

• Dat genoeg slaap, gezonde voeding en beweging goed zijn voor lijf en gemoed dat weten de meesten inmiddels wel. De signalen en behoeften die je vanuit je wijze lijf krijgt voelen en in praktijk brengen is punt twee.
• Deze belangrijke aanbeveling kreeg ik van tmc-therapeut Cor: ‘Ga rusten vóór dat je moe bent?’. Uhhh, dan al? Dat leek me zwaar overdreven. Nu merk ik dat proactieve rust heel goed doet.
• En evengoed kan ik er van opknappen door wel iets aan te pakken. Huppakee, sommige dingen wil je dat echt gebeuren, dan maar een grote meid zijn, niet tukken, aanpakken. De was in de machine, de mailbox leeg, het lastige gesprek voeren, et cetera. Ik kan het ook niet doen maar ga maar eens na hoe het is als je dit soort taken te lang verzaakt.
• Je wijze lijf weet uitstekend wat goed of slecht voor je is. En als er een emotie opkomt is het enige dat dan nodig is, … laten stromen. Tranen, bibbers of boosheid komen op, bereiken een hoogtepunt en ebben weer weg. Vele malen heb ik als haptotherapeut zo’n proces gefaciliteerd en telkens weer ervaren dat er echt, en meestal relatief snel, een eind komt aan de tijdelijke overstroming van emoties.
• Hoe vertrouwder je bent met je lijf, hoe groter je zelfvertrouwen is. Affectief contact overstijgt het puur lichamelijke en draait om wederkerigheid. Je neemt dan bewust waar wat er in je leeft en ook wat er bij de ander en om je heen gebeurt.
• Moeder Natuur noem ik een gratis super-therapeut. Ze geeft me frisse lucht, laat me goed doorademen, maakt me weerbaar bij tegenwind, oordeelt niet, schrikt niet als ik schreeuw, piep, boer, zing of huil. En ze leert me het proces van opgaan, blinken en verzinken accepteren.
• Last but not least gedij ik bij goed gezelschap. Voel ik me rijk met sociaal kapitaal. Een intiem gesprek, een onbedaarlijke lachbui, verrassende ontmoeting, … Echt contact is goud waard.

❤️ Vrij in Verbinding ❤️

Inspiratie:
- Adempauze | Linda Kavelin-Popov
- Omgaan met druk | Roel Klaassen, Bob Boot en Robien Roet-Klaassen
- Te vroeg volwassen | Marinka Kamphuis
- Onderbroken, contact met je wijze lijf | Jozien Wijnakker
- Haptotherapie bij burn-out | o.a. Marli Lindeboom, Jozien Wijnakker
- Transklasse | Lenette Schuyt