Leven zonder stress

Podcast
Al jaren beluister ik met belangstelling naar inspirerende gesprekken met de ‘groten en kleinen der aarde’ via de podcast Leven Zonder Stress. Deze keer werd ik zelf geïnterviewd door Patrick Kicken. Over haptotherapie, over het boek 📕 ‘Onderbroken | contact met je wijze lijf’ en over voelen, gevoelens en directe beleving. Patrick stelde me ook verrassende vragen over mijn loopbaan en levensloop. Ons gesprek is onder meer via Spotify en YouTube te beluisteren. Via taal geef ik  met plezier uitdrukking aan mijn professionele en persoonlijke ervaring. Het doet mij goed hierover te vertellen en te schrijven en ik geef graag door wat ik in de loop der jaren heb geleerd. Wil je de podcast van ruim twee jaar geleden beluisteren? Klik dan hier: 
Klik https://youtu.be/6enVxabivzo?is=SxqaucxP_n-3pd72

Omgaan met stress
Mijn loopbaan begon op mijn 16de in de meubelzaak van mijn ouders. Daar leerde ik al gauw met stress omgaan. Gordijnen te kort, vloerbedekking de verkeerde kleur of bankstel nog niet binnen. En dan toch, zoals afgesproken, alles keurig en op tijd leveren. We huldigden bij de gezellige 10-uurse koffie gezegdes als ‘altijd maken’ en ‘problemen zijn er om op te lossen’. En meestal kregen we dit met vereende kracht steeds weer voor elkaar. Het woord stress werd amper gebruikt en de term burn-out nog helemaal niet. Ik kreeg het nodige vertrouwen, regelde geldzaken en deed als ‘winkeldochter’ zelfstandig de inkoop op meubelbeurzen en bij de groothandel alsof het de gewoonste zaak was. Voor mijn leeftijd kreeg ik relatief veel verantwoordelijkheid, apetrots dat ik het allemaal kon en aankon. Tegenwoordig zou men dat parentificatie noemen, gedrag waardoor je automatisch in actie schiet, ook als dat niet wordt gevraagd. Inzet voor anderen die ten koste gaat van eigen vitaliteit.

Moe? 
Moe, … dat waren watjes die nergens tegen konden. Ruim vijftig jaar geleden droegen jongeren meer verantwoordelijkheid dan tegenwoordig. Gehoorzaamheid, plichtgetrouwheid en bescheidenheid stonden, zeker voor meisjes, hoog in het vaandel. Dit heeft gemaakt dat ik later te grote klussen aannam: ‘Oh, dat doe ik wel even’. Taken die vooral achteraf overmatige stress met zich meebrachten. Zo verving ik als HRM-adviseur bij het Radboud-ziekenhuis een hoofdverpleegkundige door een spreekbeurt te geven in het Duits over verpleegkunde. Overmoedig had ik hier zonder enige kennis van zaken ja tegen gezegd. De toehoorders uit het naburige Kleef vonden me vriendelijk. Als ik er aan terugdenk krijg ik nog het schaamrood op de kaken, inhoudelijk bakte ik er niets van.

Faalangstig
Naast die overmoed voelde ik me onzeker en bloosde ik vaak, bang niet mee te tellen omdat ik ‘alleen maar’ een diploma Lagere Detailhandelsschool had. Mijn zelfwaardering was aan de lage kant en ik kampte met sociale druk die me stress gaf. In de rol als harde werker werd ik gewaardeerd en ik wist me te handhaven in de positie tussen ‘baas en knecht’. Later ben ik niet voor niets doorgegroeid  naar het personeelsvak. Er werd voor mij gekozen. In hoeverre was er ruimte voor mijn behoeften? Samen met (destijds ongewenste) kinderloosheid heeft dit tot flinke bewijsdrang geleid. ‘Kijk eens wat ik wel kan!’. Ik stapelde naast mijn baan de ene studie boven op de andere. Zo pleegde ik roofbouw op mijn lijf en heb chronische stress gekend die ik verborgen hield voor de buitenwereld. Rond mijn veertigste moest ik in het weekend bijkomen van alle over-spanning, te trots om met burn-out thuis te blijven. 

Te veel leuk is niet meer leuk
Nu op mijn 72ste: zangles, solo een lied zingen, BBQ met hapto-collega’s, een workshop verzorgen, vakantie regelen. Te veel moeten, te veel voorbereiden, te veel presteren, te veel verplichting.  Deadline geeft druk. Het woord alleen al. Ook leuke activiteiten vragen voorbereiding, repetitie, op tijd komen, mijn best doen, oefenen, enzovoort. Allemaal zaken waar ik nu niet de energie voor heb en ook geen zin in heb. Mijn hoofd staat er niet naar en mijn gemoed is vaak te dun. Tegen cliënten zeg ik: te veel leuk is niet meer leuk. Het levert weerstand op in plaats van plezier. Ik heb behoefte aan open lummel-tijd. Ruimte voor rouw nu ik te maken heb met  de ziekte van mijn man die parkinson heeft. Door hier voor open tijd te creëren komt er verzachting in plaats van de neiging om halsstarrig overeind te blijven. Bovendien valt Tom geregeld en geeft het mij rust als ik in de buurt ben om hem te helpen overeind te komen. Dit maakt dat ik bij een (dreigende) val omhoogschiet en naar hem toe-snel. Om daarna de tijd te nemen om stressresiduen te laten afvloeien en weer tot rust te komen. 

Relax, nothing is under controll

Ram Dass, spiritueel leraar

Verantwoordelijkheidsgevoel
Als regel kom ik positief over. What you see is what you get is niet het geval als je onbewust kiest voor keeping up appearences, ofwel schone schijn. Doe ik daardoor te snel ergens een strik om? Positiviteit is mooi, maar het vraagt wel dat je uitgaat van de realiteit. Welke valse overtuigingen zitten nog in de weg?
- Ik mag niet zomaar afzeggen. Ze rekenen op mij.
- Stel ik de ander niet teleur?
- Ik moet dit toch kunnen volhouden.
- Ik heb voor hetere vuren gestaan.
- Als haptotherapeut moet ik het zeker aankunnen.
Zijn deze overtuigingen waar? Natuurlijk niet. Kennelijk geef ik mijn inzet en daadkracht niet zomaar prijs. Tegelijk voelt het weldadig om niet ‘altijd sterk te hoeven zijn’ en hulp te ontvangen.  Van complimenten in de zin van: ‘Oh wat pak je de situatie toch goed aan?’ word ik minder blij. Dat kan wel zijn, maar ik hoor liever dat je ziet dat het ook best zwaar is.  Alsof ik het allemaal wel aankan, terwijl dit geregeld niet het geval is. Dit vraagt dat ik zelf verantwoordelijkheid neem voor mijn ware grootte. Persoonlijke integriteit gaat boven loyaliteit aan anderen.

Taboe op kwetsbaarheid
Kwetsbaarheid wordt wat mij betreft nog te veel achtergehouden in het magazijn in plaats van te tonen in de etalage. Zeker als het gaat om chronische en/of psychische ziekten speelt schaamte een rol. Ook ik ken het relativeren, bagatelliseren en goedpraten van teleurstelling en verdriet. De meeste mensen tonen liever niet als ze zich niet goed voelen. Ik ben daar geen uitzondering op. Misplaatste trots heeft als prijs een gevoel van eenzaamheid. Mag de buitenwereld zien dat ik het niet als vanzelf aan kan? Ben ik dan als mens minder waard? Daal ik in aanzien? Hoezo, moet ik presteren en succesvol zijn? Wat brengt dat mij en vooral wat kost het. Gelukkig kan ik dankzij haptonomie prima voelen wat me goed doet. En voel ik me vrij daar gehoor aan te geven. 

Vergelijken maakt onvrij
Door te vergelijken met anderen creëer ik zelf druk van buitenaf. Is het gras echt groener bij de buren? Leg ik de lat hoger dan nodig om maar succesvol te zijn? Om maar te voldoen aan de meetlat van anderen in plaats van uit te gaan van de maat die mij van binnenuit past. Mijn schoenmaat is 40 en daar loop ik comfortabel op. Zo geeft ook je innerlijke maat hanteren het meeste comfort. De ander ontslaan van de plicht je goed of af te keuren blijkt een verlossing voor jezelf en de ander. Het mag in je eigen tempo en op je eigen manier, hoe dat er ook uit ziet. De ander doet het anders, niet beter of slechter. Heeroom Martien zei het vroeger al als hij op zijn brommertje zo’n tien kilometer door het bos en door de regen onze kant op kwam: ‘het is ander weer’.

Draaglast en draagkracht
Nu ik zorgPartner ben is er sprake van dynamische balans als er verder niets gebeurt. Als dan bij mijn familie of vrienden onverwacht ziekte voorkomt of anderszins stressvolle situaties zijn dan is er meteen disbalans. Ook al draagt ieder haar of zijn eigen tas vol lief en leed, het raakt me als dierbaren het moeilijk hebben. Dan heb ik meer stille hersteltijd nodig. Dat vraagt dat ik de realiteit, mijn gevoel en behoefte zonder pardon hartstikke serieus neem. Daardoor blijft mijn draagvermogen zo stevig als maar mogelijk is. Door haptonomie en haptoherapie kan ik bouwen op mijn innerlijk fundament en ben ik vertrouwd met mijn binnenste. Het mooie daarvan is dat persoonlijke ontwikkeling organisch doorgaat. Vanuit mijn draagvlak, mijn innerlijke ‘trampoline’, veer ik pas op als ik weer verse energie heb.

Leven in plaats van overleven
Nu kan ik vrijwillig kiezen wat me wel of niet past. Dat er elke maand pensioen op de bank staat helpt daarbij. Het gaat er om trouw te zijn aan jezelf. Dan komt er ruimte voor levenslust. Wat zorgt voor voldoende energie en vitaliteit?

• Dat genoeg slaap, gezonde voeding en beweging goed zijn voor lijf en gemoed dat weten de meesten inmiddels wel. De signalen en behoeften die je vanuit je wijze lijf krijgt voelen en in praktijk brengen is punt twee.
• Deze aanbeveling kreeg ik van therapeut Cor: ‘Ga rusten vóór dat je moe bent?’. Uhhh, dan al? Dat leek me zwaar overdreven. Nu merk ik dat proactieve rust heel goed doet.
• Evengoed kan ik ervan opknappen door juist wel iets aan te pakken. Huppakee, sommige dingen wil je dat echt gebeuren, dan maar een grote meid zijn, niet tukken, aanpakken. De was in de machine, de mailbox leeg, het lastige gesprek voeren, et cetera. Ik kan het ook niet doen, maar ga maar eens na hoe het is als je dit soort taken te lang verzaakt.
• Je wijze lijf weet uitstekend wat goed voor je is. Als er een emotie opkomt is het enige dat nodig is, … laten stromen. Tranen, bibbers of boosheid komen op, bereiken een hoogtepunt en ebben weer weg. Vele malen heb ik als haptotherapeut zo’n proces gefaciliteerd en telkens ervaren dat er echt een eind komt aan de uitstroom van emoties.
• Hoe vertrouwder je bent met je lijf, hoe groter je zelfvertrouwen. Affectief contact overstijgt het puur lichamelijke en draait om wederkerigheid. Van mens tot mens, van hart tot hart. Je neemt bewust waar wat er in je leeft èn wat bij de ander en om je heen gebeurt.
• Moeder Natuur noem ik een gratis super-therapeut. Ze geeft me frisse lucht, laat me goed doorademen, maakt me weerbaar bij tegenwind, oordeelt niet, schrikt niet als ik schreeuw, lach, boer, zing, zucht of huil. En ze leert me het proces van opgaan, blinken en verzinken accepteren.
• Last but not least gedij ik bij goed gezelschap. Voel ik me rijk met sociaal kapitaal. Een intiem gesprek, een onbedaarlijke lachbui, een verrassende ontmoeting, … Echt contact is goud waard.

❤️ Vrij in Verbinding ❤️

Inspiratie:
- Adempauze | Linda Kavelin-Popov
- Omgaan met druk | Roel Klaassen, Bob Boot en Robien Roet-Klaassen
- Te vroeg volwassen | Marinka Kamphuis
- Onderbroken, contact met je wijze lijf | Jozien Wijnakker
- Haptotherapie bij burn-out | o.a. Marli Lindeboom, Jozien Wijnakker
- Transklasse | Lenette Schuyt
- Leven zonder stress | Patrick Kicken
- samenlevenmetparkinson.nl